Werelderfgoedovereenkomst

Of: World Heritage Convention / Convention du Patrimoine Mondial
Een van de doelstellingen van UNESCO op cultureel gebied is de internationale bescherming van erfgoed. Dit leidde in november 1972 tot de 'Overeenkomst inzake de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed van de wereld'. Deze wordt in de wandeling 'Werelderfgoedovereenkomst', de ‘Overeenkomst' of de ‘World Heritage Convention' genoemd. Wie de Overeenkomst in het Nederlands wil nalezen kan terecht in het Tractatenblad van het Koninkrijk der Nederlanden, jaargang 1973, nr. 155. De Nederlandse bekrachtiging van de Overeenkomst door de Tweede Kamer vond pas plaats in 1992.

(Foto rechts: Egypte, Aboe Simbel)

UNESCO ging bij  het opstellen van de Overeenkomst uit van de vooronderstelling dat de planeet aarde een aantal uitzonderlijke natuurlijke en culturele waarden of kwaliteiten van universele betekenis voor de mensheid en haar geschiedenis kent. Het besef van de uniciteit en onvervangbaarheid van cultuur- en natuurwaarden speelde hierbij een grote rol. Directe aanleiding voor de Overeenkomst was de bouw van de Assoeandam in Egypte, waarvoor de ruim 3000 jaar oude tempels van Aboe Simbel moesten wijken. Letterlijk, want ze zijn voordat het stuwweer volliep verplaatst door demontage en herbouw. Als dank voor hulp kregen enkele landen een van de gebouwen van Egypte cadeau. Nederland kreeg een tempeltje, dat nu in het Museum van Oudheden in Leiden is opgesteld.

De landen die de overeenkomst hebben getekend, hebben zich aan elkaar verplicht tot ‘identificatie, bescherming, behoud, toegankelijk maken en overdragen aan komende generaties’ van het binnen hun grenzen gelegen erfgoed dat aan de gestelde eisen voldoet. De staten erkennen dat bescherming van het Werelderfgoed de plicht van de totale internationale gemeenschap is. De uitvoering van de ‘Overeenkomst’ berust geheel bij de staten zelf. Daarvoor wordt een beroep gedaan op de wettelijke, financiële en andere voorzieningen die de landen ten dienste staan om het erfgoed te beschermen. In de meeste westerse landen levert dit geen grote problemen op, maar elders moeten zij soms bijspringen. Ook kan de Commissie voor het Werelderfgoed hulp beschikbaar stellen via het Werelderfgoedfonds of World Heritage Fund. Deze hulp wordt gefinancierd uit de contributies van de lidstaten. Hiernaast hebben enige landen giften (Funds-in-Trust, FIT) ter beschikking gesteld voor specifieke doelen.