Thema's

In 1992 bekrachtigde de Tweede Kamer de 'Overeenkomst inzake de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed van de wereld' (kortweg: de Overeenkomst; Engels: World Heritage Convention). In 1994 is een eerste Voorlopige Lijst opgesteld. Deze was geheel gewijd aan archeologisch erfgoed. In 1995 volgde een Voorlopige Lijst voor gebouwd erfgoed. Samen vormen ze de Nederlandse Voorlopige Lijst van cultureel Werelderfgoed. Er is tot op heden geen Voorlopige Lijst van natuurlijk Werelderfgoed in Nederland en er heeft dus ook nog geen nominatie plaatsgevonden.

De Nederlandse Voorlopige Lijst en dus ook de Nominaties voor de Lijst van het Werelderfgoed zijn gericht op de thema’s ‘Nederland - Waterland’, de ‘Republiek in de 17e eeuw’, op de ‘Nederlandse bijdrage aan de moderne beweging in de internationale architectuur in het begin van de 20e eeuw (het Nieuwe Bouwen)’ en op ‘Archeologie’. Combinaties van thema’s komen voor.

In het thema ‘Nederland - Waterland’ spelen onder meer Polders en Droogmakerijen en Afwateringssystemen een belangrijke rol. Het thema ‘Republiek in de 17e eeuw’ is gericht op Stedenbouw en Landinrichting in onze Gouden Eeuw. Het ‘Nieuwe Bouwen’ is een Architectuurstroming in de jaren ’20 en ’30 van de 20e eeuw waaraan vele Nederlandse architecten belangrijke bijdragen hebben geleverd. Het thema ‘Archeologie’ kan zich uitstrekken over alle (ondergrondse) Sporen van de mens in het huidige Nederland, van de vroegste tijden tot ver in de 19e of zelfs 20e eeuw.

De eerste aangewezen Werelderfgoedsite in Nederland is Schokland, het voormalig Zuiderzee-eiland dat sinds 1940 / 1942 is opgegaan in de Noordoostpolder (toen Overijssel, nu provincie Flevoland). Schokland werd in 1995 op de Lijst van het Werelderfgoed geplaatst, vanwege de archeologische waarden, in combinatie met de strijd tegen het water. Daarna volgden vijf andere sites binnen de grenzen van Nederland en één overzee, binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Van het vijftal zijn er vier verbonden met het thema ‘Nederland – Waterland’, waarvan één in combinatie met het thema ‘Republiek in de 17e eeuw’ (nl. de droogmakerij De Beemster). Er is tot op dit moment één site verbonden met het 'Nieuwe Bouwen'.