Ook nadat vanaf 1950 de forten hun status als verdedigingswerk verloren, bleven deze voor burgers verboden terrein, omdat ze nog lange tijd onder beheer van Defensie vielen. Door de rust en stilte die daar al jaren heersen, zijn veel voormalige verdedigingswerken natuurgebieden geworden, waar planten-, vogel- en ander dierenleven zich kon ontwikkelen. Op en rond de forten komen verschillende bijzondere planten voor, die zeldzaam zijn geworden in het agrarische cultuurlandschap. Ook is de Stelling op veel plaatsen een toevluchtsoord geworden voor de uit veel soorten vogels bestaande broedvogelgemeenschappen.
Na 1960 zijn de meeste forten en andere onderdelen van de Stelling gaandeweg door Defensie afgestoten. Ook werden de beperkingen in de 'verboden kringen' opgeheven. Met name dit laatste heeft in een aantal gevallen geleid tot uitbreiding van woonbebouwing en bedrijventerreinen. Niettemin is de kringstelling duidelijk herkenbaar gebleven. Voorjaar 2004 is de Stelling via het zgn. Belvédèreproject en de Nota Ruimte aangewezen als nationaal landschap. Nationale landschappen zijn gebieden met internationaal zeldzame of unieke en nationaal kenmerkende landschapskwaliteiten, in samenhang met bijzondere natuurlijke, cultuurhistorische en recreatieve kwaliteiten. Deze moeten behouden blijven, duurzaam beheerd en waar mogelijk versterkt worden, aldus de Nota Ruimte.
De natuurlijke kwaliteiten komen onder meer tot uiting in de al genoemde bijzondere flora en fauna, die heeft geleid tot natuurbescherming. Voor de uitwerking van het beleid voor het Nationaal Landschap ‘De Stelling van Amsterdam’ is de Provincie Noord-Holland verantwoordelijk. Deze wil ook de recreatieve kwaliteiten van de Stelling verbeteren door o.a. duidelijker herkenbaarheid, nieuwe fiets- en wandelroutes en een jaarlijks publieksevenement. Tegenwoordig zijn veel onderdelen van de Stelling in handen van natuurbeheerders, zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten; andere forten hebben een publieksgerichte of economische bestemming gekregen. Nu en in de toekomst heeft de Stelling van Amsterdam dan ook een belangrijke dubbelfunctie: als toevluchtsoord voor natuur en als plek om cultuurhistorie te beleven.